Wywody wskazują wyraźnie na to, że teoria gospodarstwa społecznego nie może dać obrazu, odzwierciedlającego rzeczywistość gospodarczą tak, by nie trzeba było wielu uzupełnień i zastrzeżeń. Np. punktem wyjścia teorii jest założenie racjonalnego działania gospodarczego. A tymczasem w praktyce nie zawsze racjonalnie działamy. Tak np. znany psycholog, William Mc Dougall, pisząc o założeniu egoizmu gospodarczego (self-interest), […]

Czytaj więcej

Nawet tzw. szkoła psychologiczna, wbrew pozorom, wbrew nazwie, nie zajmuje się psychologią gospodarczą we właściwym wyrazu znaczeniu. Szkoła psychologiczna zajmuje się tylko racjonalnymi działaniami, opartymi na kalkulacji. Nie bada przejawów uczuciowych, występujących na tle życia gospodarczego. Niewątpliwie psychologia życia gospodarczego może być i powinna stać się, w wyższym niż dotychczas stopniu, przedmiotem naukowego badania. Ale […]

Czytaj więcej

Czy staniemy na stanowisku hedonistycznym, czy też to stanowisko odrzucimy, to nie wpływa w niczym na treść naszych badań. Nam wystarczy stwierdzenie, że ludzie dążą do uzyskania określonej ilościowo nadwyżki w swojej działalności gospodarczej. W jakim celu gromadzą te nadwyżki? Może ktoś rozwijać działalność zarobkową po to, by używać życia, a ktoś drugi w tym […]

Czytaj więcej

Stąd mówi się czasami o psychologii egoizmu, o tym, że ekonomiści przesadzają jego znaczenie, a nawet go usprawiedliwiają czy gloryfikują. Teoretyk ani nie broni egoizmu, ani go potępia. Nie do niego to należy. Nie określa on, jaką rolę spełnia egoizm w życiu społecznym, jaką on jest siłą. Dla niego wystarcza stwierdzenie faktu, że istotnie, w […]

Czytaj więcej

Przyjętym powszechnie odróżnianie tak szkoły psychologiczne, w przeciwstawieniu zwłaszcza do tak zw. szkoły matematyczne, która eliminuje pierwiastki psychologiczne ze swoich rozważań. Tym samym jest spornym zastosowanie psychologii w naszej nauce. Podział na te szkoły nie ma istotnego znaczenie i to przeciwieństwo traci stopniowo swój ostry charakter. W znacznym stopniu opiera się ono na nieporozumieniu, na […]

Czytaj więcej

Słowem, interesuje nas to wszystko, co znajduje swój uchwytny ilościowy wyraz w wartości wymiennej. Tam, gdzie niema zmian, gdzie niema przeobrażeń tej wartości, tam niema zastosowania nasza nauka. Rzecz jasna, że nie możemy poprzestać na przedstawieniu czysto zewnętrznym tych przeobrażeń, musimy sięgnąć do czynników, które je wywołały lub które przeciwdziałają zajściu tych zmian. Wtedy musimy […]

Czytaj więcej

Z działalnością, którą interesuje się teoria, wtedy mamy do czynienia, gdy opiera się ona na ilościowym porównaniu ofiary, którą się ponosi dla uzyskania jakiegoś wyniku, z tymże wynikiem. Działalność gospodarcza zmierza do uzyskania nadwyżki ponad koszty, a przynajmniej do pokrycia tych kosztów. Oczywiście, że każda działalność gospodarcza składa się z szeregu określonych czynności technicznych. Nas […]

Czytaj więcej

Pojęcie wartości wymiennej, jako pojęcie, określające przedmiot naszego badania, jest z jeszcze jednego powodu użyteczne. Oto pozwala nam ono poprowadzić odróżnienie między działalnością gospodarczą, której wyświetleniem się zajmujemy, a techniką w najszerszym tego wyrazu znaczeniu. Jeżeli wyjdziemy z jakiegokolwiek bardziej ogólnego określenia zjawiska gospodarczego, nie potrafimy wskazać punktu, w którym kończy się nasze badanie, a […]

Czytaj więcej

Ta hipoteza może nam oddać pewne usługi. Dzięki niej bardziej złożone zjawiska stać się mogą bardziej zrozumiałymi. Dla celów hipotetycznych wprowadzamy do gospodarstwa odosobnionego różne takie pojęcia, które samoistnie nie mogłyby w niem wyróść. Ale nie potrafimy zbudować teorii gospodarstwa odosobnionego, jako czegoś równorzędnego z teorią gospodarstwa społecznego. I jeżeli np. chcemy uwzględnić i w […]

Czytaj więcej

Natrafiamy jednak na zarzut, że nasze określenie jest zbyt ciasne gdyż nie wyjaśnia zjawisk, zachodzących w tak zw. gospodarstwie odosobnionym. W niektórych systemach,, jak np. u Fr. Wiesera, teoria „gospodarstwa odosobnionego“ stanowi osobną, ważną część całej teorii. Reakcja przeciw szkole klasycznej wyraziła się między innymi właśnie w szerokim uwzględnieniu tego gospodarstwa. Nie trzeba kłaść zbyt […]

Czytaj więcej