Granice teorii cz. 3

By admin

Kwiecień 1, 2017 Przedmiot i granice teorii No comments
Tagi: zjawiska społeczno-gospodarcze, zjawiska społeczno-gospodarcze, zjawiska w ekonomii, zjawisko ekonomii skali, zjawisko gospodarcze

Nie potrzeba uciekać się zresztą do fantastycznych przykładów. Badania życia społecznego różnych ludów pierwotnych wykazują, że ich gospodarstwo pozostaje bardzo często pod wyłącznym władztwem zwyczaju, względnie jest regulowane przez różne sankcje religijne. O racjonalnym działaniu gospodarczym w tych warunkach nie może być mowy. Człowiek, żyjący w stanie dzikości, działa racjonalnie tylko wtedy, gdy zajmie się nim teoria, to znaczy, gdy potrzeba nam, dla naszych wywodów jakiegoś bardzo prostego przykładu. Wtedy wymienia ów dzikus, pod naszym rozkazem, jelenie na bobry, przeprowadzając bardzo ścisłą kalkulację. Ale wiadomo, że tych przykładów nie trzeba brać dosłownie.

Tym samym więc nie można traktować pojęć teoretyczno-ekonomicznych, jak to robili niektórzy pisarze, jako czegoś, co zawsze i wszędzie znajduje zastosowanie, jako tak zw. „naturalnych kategorii ekonomicznych”, w przeciwieństwie do kategorii historycznych. Teoria nie zajmuje się życiem gospodarczym jednego tylko narodu lub jednej tylko epoki. Ale nie jest w możności objąć równomiernie życia gospodarczego wszystkich ludów i wszystkich epok rozwoju. Nie wszędzie bowiem występują, i nie zawsze występować muszą, te przejawy, na których opiera się teoria: fakt, że przedmioty służące do zaspokojenia naszych potrzeb mają określoną ilościowo wartość wymienną, i że te przedmioty przeobrażają się w działalności gospodarczej w określonych stosunkach ilościowych.