Po drugie może się zdarzyć, że równowaga zostanie wstrząśnięta, ale tylko chwilowo, i układ gospodarstwa społecznego wraca do dawnej postaci, podobnie jak wygładza się powierzchnia stawu, do którego wrzucono kamień. Zmiana ceny jednostki, albo też zmiana ilości produkowanych dóbr, nie utrzymała się na stałe. Te przejściowe wstrząśnięcia równowagi interesują nas w bardzo wysokim stopniu; pozwalają […]

Czytaj więcej

Równowaga układu gospodarstwa społecznego. Powyższe schematy ilustrują nam rodzaje zmian, którym może podlegać układ gospodarstwa spodu gospodarstwa mlecznego. Posługiwaliśmy się przykładem jednego tylko dobra, którego cena lub ilość się zmienia. Ale zgodnie ze zrobionym już poprzednio zastrzeżeniem, zmiana taka nie może być jednostronna, przy dalej posuniętym badaniu należy wyśledzić, z jakimi dalszymi przeobrażeniami układu gospodarstwa […]

Czytaj więcej

W wypadku drugim z kolei zachodzi bardzo silny wzrost zapotrzebowania na dobro tak, że powiększenie jego produkcji i podaży nie zdoła powstrzymać wzrostu ceny jednostki. Wypadek ten może być tylko chwilowym, wywołanym przez nagły wzrost zapotrzebowania; wtedy kapitał napływa do produkcji i obniża cenę w następnych okresach gospodarczych. Albo też produkcja jest ograniczona i wówczas […]

Czytaj więcej

Wypadek ostatni jest najczęstszy, najbardziej znany. Oto ze spadkiem ceny łączy się takie zwiększenie ilości produkowanych i wymienianych jednostek, że w ostatecznym wyniku wzrasta cena całego zasobu. Ten wynik daje często wolna konkurencja, która zmusza producentów do szukania zysku w zniżce ceny a zwiększeniu obrotów. Należy jeszcze omówić ostatnią grupę, wypadków: cena jednostki idzie w […]

Czytaj więcej

W wypadku pod a) cena przedmiotu się zmniejszyła, ale ilość wymieniana jest ta sama, co łączy się ze zmniejszeniem ceny zasobu. Zachodzi to np. wówczas, gdy maleje zapotrzebowanie na jakiś towar, wszakże jego producent, mając unieruchomiony kapitał w jego produkcji, woli jej nie zmniejszać, lecz dostarcza na rynek tę samą co dawniej ilość. Przynosi mu […]

Czytaj więcej

Praktycznie biorąc, pierwszy wypadek jest możliwy wtedy, gdy np. producent jakiegoś dobra zmonopolizuje jego produkcję, i wyzyskując swoje stanowisko, rzuci na rynek ilość o połowę mniejszą, a przy tym uda mu się podwoić cenę. Może to nastąpić także i wtedy, gdy zmniejszy się produkcja, np. z powodu wyczerpania się kopalni, skutkiem czego tylko silniejsze potrzeby, […]

Czytaj więcej

Cena jednostki się zmienia, cena zasobu ta sama. Z pośród grupy zmian, wyrażających się w zmianach ceny jednostki, wyodrębnijmy najpierw te wypadki, w których cena zasobu pozostaje niezmieniona. Możliwe są tu następujące dwie ewentualności: a) C + I – = Io, czyli przedtem 5 zł. X 10 = 50 zl, a obecnie: 10 zł. X […]

Czytaj więcej

Te zmiany, choćby dotyczyły tylko ilości wymienianego dobra, a nie ceny jednostki, nie mogą być zmianami jednostronnymi w tym znaczeniu, że nie naruszają w niczym stanu rzeczy po stronie innych dóbr, który uzyskuje się w zamian za nie. Układ gospodarstwa społecznego, jako złożony z czynników, które się wzajemnie ilościowo określają, nie zna w ogóle zmian […]

Czytaj więcej

Mamy więc, o ile chodzi o każde dobro, trzy dane: cenę jednostkową, ilość wymienianą i cenę całego zasobu. Co do każdego z tych pierwiastków zachodzą następujące trzy ewentualności: albo pozostaje on niezmienionym, albo wzrasta, albo też zmniejsza się. Zachodzi tu więc pewna ilość kombinacji, zależnie od tego, jakie zmiany nastąpiły. Teoretycznie możliwa ilość tych kombinacji, […]

Czytaj więcej

Wyobraźmy sobie przykład stosunkowo najprostszy. Mamy dwa dobra gospodarcze, które wymieniają się w określonym stosunku, np. 40a = 80 b = 80 zł., czyli 1a = 2b = 2 zł. Możliwe są następujące ewentualności. Po pierwsze, mogą przy niezmienionej cenie i niezmienionej ilości wymienianych dóbr, wejść w obrót nowe dobra, których przedtem nic było w […]

Czytaj więcej