Ekonomiści chcą czegoś więcej, niż może dać tak zw. prawo podaży i popytu. Szukają oni niemal od samego powstania teorii tego, co w języku angielskim nazywa się „ultimate standard of value“, co na język niemiecki tłumaczy się przez „der letzte Massstab des Güterwertes”, a co niezupełnie ściśle można na nasz język przetłumaczyć przez „ostateczny miernik […]

Czytaj więcej

Znane jest ono nawet laikom. Mówi ono o tym, że cena towaru zależy od tego, jak się kształtuje poszukiwanie za nim (popyt) i jego zaofiarowanie (podaż). Gdy popyt wzrasta, cena idzie w górę. Gdy popyt maleje, cena spada. I na odwrót, gdy podaż wzrasta, to cena się obniża, a gdy podaż się zmniejsza, to wtedy […]

Czytaj więcej

Używamy tu terminu: wartość i cena, by uniknąć niejasności. Zgodnie z przyjętymi zastrzeżeniami uwagę naszą koncentrujemy na układzie gospodarstwa społecznego, śledzimy ruchy stosunku wymiennego i inne przeobrażenia tego układu; wobec tego niema dla nas odrębnego problemu wartości wymiennej a odrębnego problemu ceny. Istnieje tylko jedno zagadnienie i różne nazwy nie mogą go sztucznie rozdzielać. Za […]

Czytaj więcej

Pojęcie gospodarstwa statycznego ma rację tylko jako przeciwstawienie gospodarstwa dynamicznego, stanowi niejako tło, na którym występują wyraźniej przejawy zmian, zachodzących w gospodarstwie. Co nazywamy dynamiką gospodarczą? Wszędzie tam, gdzie zachodzi zmiana, gdzie równowaga układu gospodarstwa społecznego, raz wstrząśnięta, nie wraca, jak naciśnięta sprężyna, do dawnego stanu, lecz tworzy się nowa równowaga, mamy do czynienia z […]

Czytaj więcej

Konstrukcją myślową, która ułatwia nam analizę skomplikowanych zjawisk gospodarczych, jest pojęcie gospodarstwa statycznego. Nie oznacza ono jakiegoś nieruchomego gospodarstwa. Zjawiska gospodarcze tylko wtedy istnieją, gdy jest ruch, gdy jest życie gospodarcze. Gdyby nagle, jak zaczarowane, popadło w sen całe życie gospodarcze, nie mielibyśmy ani zjawiska ceny, ani sądów o wartości konsumpcyjnej i gospodarczej; nasza nauka […]

Czytaj więcej

Po drugie może się zdarzyć, że równowaga zostanie wstrząśnięta, ale tylko chwilowo, i układ gospodarstwa społecznego wraca do dawnej postaci, podobnie jak wygładza się powierzchnia stawu, do którego wrzucono kamień. Zmiana ceny jednostki, albo też zmiana ilości produkowanych dóbr, nie utrzymała się na stałe. Te przejściowe wstrząśnięcia równowagi interesują nas w bardzo wysokim stopniu; pozwalają […]

Czytaj więcej

Równowaga układu gospodarstwa społecznego. Powyższe schematy ilustrują nam rodzaje zmian, którym może podlegać układ gospodarstwa spodu gospodarstwa mlecznego. Posługiwaliśmy się przykładem jednego tylko dobra, którego cena lub ilość się zmienia. Ale zgodnie ze zrobionym już poprzednio zastrzeżeniem, zmiana taka nie może być jednostronna, przy dalej posuniętym badaniu należy wyśledzić, z jakimi dalszymi przeobrażeniami układu gospodarstwa […]

Czytaj więcej

W wypadku drugim z kolei zachodzi bardzo silny wzrost zapotrzebowania na dobro tak, że powiększenie jego produkcji i podaży nie zdoła powstrzymać wzrostu ceny jednostki. Wypadek ten może być tylko chwilowym, wywołanym przez nagły wzrost zapotrzebowania; wtedy kapitał napływa do produkcji i obniża cenę w następnych okresach gospodarczych. Albo też produkcja jest ograniczona i wówczas […]

Czytaj więcej

Wypadek ostatni jest najczęstszy, najbardziej znany. Oto ze spadkiem ceny łączy się takie zwiększenie ilości produkowanych i wymienianych jednostek, że w ostatecznym wyniku wzrasta cena całego zasobu. Ten wynik daje często wolna konkurencja, która zmusza producentów do szukania zysku w zniżce ceny a zwiększeniu obrotów. Należy jeszcze omówić ostatnią grupę, wypadków: cena jednostki idzie w […]

Czytaj więcej

W wypadku pod a) cena przedmiotu się zmniejszyła, ale ilość wymieniana jest ta sama, co łączy się ze zmniejszeniem ceny zasobu. Zachodzi to np. wówczas, gdy maleje zapotrzebowanie na jakiś towar, wszakże jego producent, mając unieruchomiony kapitał w jego produkcji, woli jej nie zmniejszać, lecz dostarcza na rynek tę samą co dawniej ilość. Przynosi mu […]

Czytaj więcej